Ads Top

Schr├Âdinger'in Kedisi | PARADOKS!


Bug├╝n bahsetmek istedi─čim konu bir yandan kafa kar─▒┼čt─▒r─▒c─▒ olsa da bir yandan da ├╝zerine d├╝┼č├╝nd├╝rece─čini d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝m bir konu, bir paradoks.

┼×u aralar Doctor Who izliyorum ve bilimsel ve fantastik konular─▒n ├╝zerine baya d├╝┼č├╝nd├╝rt├╝yor dizi. Ben de k├╝├ž├╝k bir ara┼čt─▒rma yapt─▒m ve 1935 y─▒l─▒nda Erwin Schr├Âdinger taraf─▒nda ortaya at─▒lan teorik bir deneyi sizlerle payla┼čmak istedim.

Schr├Âdinger'in Kedisi; bir kutu d├╝┼č├╝n├╝n i├žinde bir kedi var ve kutunun i├ži asla g├Âzlemlenemez. Bu kutu bir d├╝zene─če ba─čl─▒ ve bu d├╝zenek %50 ihtimalle kediyi ├Âld├╝recek. Kutu g├Âzlemlenemez oldu─čundan her ┼čey ger├žekle┼čtikten sonra bu kedinin ├Âl├╝ m├╝ yoksa diri mi oldu─ču nas─▒l bilinebilir? bilinemez.



Kuantum fizi─čine g├Âre bu kedi hem ├Âl├╝ hem diridir. En basit ┼čekliyle anlatmaya ├žal─▒┼čt─▒─č─▒m bu paradoksta benim anlad─▒─č─▒m ┼ču; e─čer ┼čahit yoksa ya┼čanm─▒┼č bir ┼čeyde yok.

O kedinin ├Âl├╝ olup olmad─▒─č─▒n─▒ kutuyu a├žmadan anlayamazs─▒n─▒z, kutuyu a├žarsan─▒z da bir ┼čahit oldu─čundan kedi ├Âl├╝ m├╝ diri mi %100 emin olabilirsiniz. Kedi iki paralel evren aras─▒nda hem ya┼č─▒yor hem ├Âl├╝ oldu─čundan siz kutuyu a├žt─▒─č─▒n─▒zda sizin evreninizde olanla kar┼č─▒la┼č─▒rs─▒n─▒z.

Buna an─▒nda tepki kanunu da denir. Siz kutuyu a├žt─▒─č─▒n─▒zda kedi ya┼č─▒yor veya ├Âlm├╝┼č olabilir ama siz kutuyu a├žmadan kedinin ne halde oldu─čunu asla bilemezsiniz.

Benim de kafam ├žok kar─▒┼čmadan bu yaz─▒y─▒ bitirme ├žabas─▒nday─▒m fakat kafam ├žok da kar─▒┼čt─▒ asl─▒nda. Mesela, evrenin kimsenin g├Âzlem yapamayaca─č─▒ bir yerinde bir patlama ya┼čansa ve bunu kimse bilemese bu olay ya┼čanm─▒┼č olur mu? Ve kimse bilmese biz bunun ya┼čan─▒p ya┼čanmad─▒─č─▒n─▒ nas─▒l bilebiliriz?

Bu ├Ârnek asl─▒nda ├žok├ža ├že┼čitlendirilebilir de. Benden bu kadar, sizin kafan─▒z─▒ kar─▒┼čt─▒ran paradokslar var m─▒? Bu paradoks hakk─▒nda ne d├╝┼č├╝n├╝yor ve benim bilimsel denilebilecek konularda yaz─▒ yazmam─▒ nas─▒l buluyorsunuz? Devam etmeli miyim? Hi├ž bula┼čmamal─▒ m─▒y─▒m?

G├Âr├╝┼čmek ├╝zere,
Kendinize iyi bakmay─▒ unutmay─▒n,
Hadi,
Bb...

6 yorum:

  1. Bunun gibi kafam─▒ kar─▒┼čt─▒ran bir paradoks daha var: Dede paradoksu
    Hatta bununla ilgili bir de film izlemi┼čtik yak─▒n zamanda Ethan Hawke'un oynad─▒─č─▒ "Kader"(Predestination) Ge├žmi┼če yolculuk yap─▒p dedeni ├Âld├╝rsen, dedeni ├Âld├╝ren kimdir, sen kim olursun vs vs

    Tam anlam─▒yla kafa yakan konular bunlar :o Bu y├╝zden felsefeyi ├žook seviyorum

    Yan─▒tlaSil
    Yan─▒tlar
    1. Bende izlemi┼čtim o filmi ger├žekte ilgi ├žekici ve beyin yakan konular bunlar =) ben de ├žok seviyorum. Doctor Who dizisini tavsiye ederim.

      Sil
  2. ha haa bunu duymu┼čtum hatta bu isimde bir kitap okudum yaa, ┼čimdi unuttum yazar─▒n─▒. bunlar bizi a┼čar. yaz tabii ya duymad─▒─č─▒m─▒z ┼čeyleri duymak daha iyi yaa :) pandoran─▒n kutusu gibi :)

    Yan─▒tlaSil
    Yan─▒tlar
    1. Te┼čekk├╝r ederim her ne kadar her konuda yazan ba┼čar─▒l─▒ olmaz dense de ben ├že┼čitlili─či seviyorum.

      Sil
  3. Bildi─čime g├Âre asl─▒nda her ┼čey dalga halinde, biz bak─▒nca bir ┼čekil al─▒yor. ┼×u da var; Asl─▒nda biz d─▒┼č d├╝nyay─▒ asla tam olarak alg─▒layamay─▒z. ├ç├╝nk├╝ her ┼čey bizim kafam─▒z─▒n i├žinde. Sonu├žta ben bir barda─ča bak─▒yorum, ─▒┼č─▒k beynimdeki g├Ârme merkezine gidiyor ve beynim bunu yorumluyor. Ya beynim yanl─▒┼č yorumluyorsa? Bunu Sinan Canan ├žok g├╝zel anlat─▒yordu. Ben pek anlatamad─▒m:)

    Yan─▒tlaSil
    Yan─▒tlar
    1. Anlad─▒m biraz ara┼čt─▒ray─▒m da =D Ger├žekten de ├žok ilgin├ž alg─▒lamam─▒z, beyin falan ger├žekten de ilgin├ž konular (belki de matrix teyiz) =D

      Sil

Blogger taraf─▒ndan desteklenmektedir.